ابوالفضل آداب، دانش‌آموخته رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، روز سه‌شنبه ۳۰ مهرماه ۱۳۹۷ از رساله دکتری خود با عنوان "ارائه چارچوبی نظام‌مند برای سیاست‌گذاری ارتقای زنجیره ارزش صنعت فولاد ایران از منظر نظام نوآوری" دفاع کرد.

آداب در ابتدای این جلسه با بیان اینکه صنعت فولاد، به عنوان یکی از صنایع مادر کشور، نقش به‌سزایی در اشتغال­‌زایی و ارزآوری دارد و یکی از صنایع زیربنایی توسعه کشور محسوب می‌شود، گفت: ایران در فاکتورهای مهم تولید فولاد مزیت دارد.

وی در خصوص ضرورت ارتقا زنجیره ارزش صنعت فولاد ایران اقزود: عدم رشد تقاضای بازار داخل و لزوم افزایش درآمدهای ارزی کشور و همچنین برنامه صادرات بیش از ۱۵ میلیون تن محصولات فولادی در چشم انداز ۱۴۰۰ لزوم ارتقای زنجیره ارزش صنعت فولاد کشور در تعامل با زنجیره ارزش جهانی را بیش از پیش نمایان می‌­سازد.

به گفته این دانش‌آموخته مرکز، مفهوم ارتقا در زنجیره ارزش را می‌­توان نوآوری نسبی دانست. همچنین رقابت‌­پذیری زنجیره ارزش تا حد زیادی تحت تاثیر هماهنگی و همکاری بازیگران زنجیره در جهت نوآوری قرار دارد.

وی هدف از این پژوهش را ارائه چارچوب مناسب سیاست‌گذاری جهت پیاده­‌سازی استراتژی‌­های ارتقای زنجیره ارزش صنعت فولاد کشور از منظر نظام نوآوری عنوان کرد و درباره مراحل انجام آن توضیح داد: در این پژوهش در گام اول با هدف واکاوی و توصیف زنجیره ارزش صنعت فولاد برای اولین بار هم‌زمان از متد تحلیل اقتصادی زنجیره ارزش و تحلیل جریان مواد استفاده شد و با استخراج نمودار شکست ارزش افزوده کالای تولیدی برای هر حلقه از زنجیره، دیاگرام جریان مواد در طول زنجیره ارزش بر اساس ظرفیت اسمی و همچنین انحراف تولید واقعی و ظرفیت اسمی در چهار سال گذشته، وضعیت صنعت فولاد کشور توصیف گردید. در گام دوم با مصاحبه با خبرگان این حوزه و با استفاده از روش تحلیل تماتیک بعد از ایجاد کدهای اولیه، استخراج تم­‌های بالقوه توصیفی، مرور و تجدید نظر در تم­‌ها، استخراج تم­‌های تحلیلی و در نهایت دیاگرام‌سازی، ریشه­‌های عدم ارتقای زنجیره ارزش و ارتباط آن با کارکردها و زیرکارکردهای نظام نوآوری و چارچوب سیاست­‌گذاری ارائه شد.

آداب در ادامه تصریح کرد: برای اعتبارسنجی و تدقیق مدل استخراج شده از نظرسنجی از خبرگان صنعت استفاده شد.

نتایج تحقیق وی نشان می­‌دهد در چهار سال گذشته عدم توزان و عدم بهره‌­وری در طول زنجیره مشهود بوده است؛ به عبارتی دیگر با وجود اینکه افزایش ظرفیت­‌های تولید، رویکرد اصلی توسعه این صنعت در ایران بوده، کشور در پیاده‌سازی این راهبرد (توسعه کمی) آنچنان که باید موفق نبوده است. همچنین بر اساس چارچوب استخراج شده از نتایج تحلیل تماتیک، انواع استراتژی­‌های ارتقای زنجیره ارزش صنعت فولاد تا حد زیادی تحت تاثیر موانعی و ابعادی قرار دارند که توسط کارکردها و زیر کارکردهای نظام نوآوری صنعت فولاد قابل رفع و اصلاح است.

وی در این خصوص گفت: به عنوان نمونه کارکردهای خلق و انتشار دانش، هدایت تحقیق و توسعه در کنار جریان دادن به منابع مهم‌ترین کارکردهایی است که ارتقای محصولی و فرایندی را تسهیل می­‌نماید و فعالیت‌­های کارآفرینانه، شکل دادن بازارها و مشروعیت‌بخشی بیش از بقیه کارکردها موانع ارتقای کانالی را رفع و به‌صورت غیر مستقیم سایر استراتژی­‌های ارتقا را تسهیل می­­‌کنند.

آداب در انتها به ارائه اهداف و پیشنهادات سیاستی با استفاده از تحلیل هم‌زمان ساختاری-کارکردی نظام نوآوری پرداخت.

در این جلسه دفاع، دکتر سپهر قاضی‌نوری به عنوان استاد راهنما، دکتر حمیدرضا شاهوردی به عنوان استاد مشاور، دکتر آرش موسوی به عنوان داور داخلی و دکتر فرناز برزین‌پور و دکتر علیرضا حسن‌زاده به عنوان داوران خارجی حضور داشتند.