به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، پنجمین نشست از مجموعه نشست های فرهنگ و دانشگاه، با موضوع نقد و بررسی کتاب «معماری علم در ایران» نوشته دکتر رضا منصوری دوشنبه (۸مهر ماه) در سرای کتاب موسسه خانه کتاب با حضور دکتر وحید احمدی، مشاور وزیر و رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و دکتر رضا ماحوزی معاون آموزشی و پژوهشی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر رضا منصوری، نویسنده این کتاب با اشاره به اینکه علم به معنای نوین آن با مفهوم علم آنگونه که ما در ایران، و بقیه کشورهای اسلامی استنباط می کنیم تفاوت های اساسی دارد گفت: مفهوم علم برای ما با تاریخ تحولات تاریخی، به ویژه تحول مفهوم مدرسه بعد از تأسیس نظامیه ها، به گونه ای عجین شده است که تفکیک آن از مفهوم علوم دینی و روش های آن به سختی امکان پذیر است. این عدم درک مفهوم نوین علم، و نیز شرایط تاریخی کشورهای اسلامی، موجب بروز حرکت هایی به دفاع از مفهوم جدیدی از علم دینی شده است. با تفکیک دو مفهوم علم دینی انحصاری و علم دینی تخصیصی می توان مرز این مفهوم بندی جدید را روشن کرد. وی افزود: مفهوم علم دینی تخصیصی مغایرتی با مفهوم علم نوین ندارد، اما مفهوم علم دینی انحصاری نقیض مفهوم علم نوین است و باید به این تناقض توجه کرد.

در ادامه دکتر علی پایا  استاد مدعو دانشگاه وستمینستر انگلستان در تماسی اینترنتی در ابتدا به نکاتی درباره شخص دکتر رضا منصوری اشاره کرد و گفت: من شخصا با آموزه های کتاب همدل هستم و برخی از آموزه های اصلی کتاب حاوی نکات قابل توجهی است. وی در ادامه به مفهوم علم اشاره کرد و تفاوت های علم و فناوری را بیان کرد. از نظر دکتر پایا علم و تکنولوژی با هم متفاوتند. وی در این خصوص گفت: هدف علم عرضه تصویری حقیقی از واقعیت است اما تکنولوژی از سویی به نیازهای معرفتی ما پاسخ می دهد و از سوی دیگر تسهیل گر امور است. وی افزود: علم در مقام فرآیند است و تکنولوژی در مقام نهاد قرار دارد.

وی همچنین عنوان کرد: در این کتاب بهتر بود به جای کفایت تجربی مدل ها از صدق تطببقی استفاده میشد. وی افزود: در این کتاب تمامی مدل ها مبتنی بر مطالعات بیرونی هستند و با مطالعات درونی هماهنگ نیستند.

دکتر پایا در پایان صحبت های خود گفت: در رویکرد زبان شناسانه دکتر منصوری در این کتاب، اولویت با واژگان و مفاهیم در برابر گزاره ها می باشد در حالیکه واحد اندیشه گزاره ها هستند.

 

در ادامه دکتر وحید احمدی، مشاور وزیر و رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور نیز ضمن تمجید از این اثر گفت: دکتر منصوری از آن دسته از افرادی است که بودنشان در حوزه علمی بسیار موثر است چرا که ایشان بسیار علاقه مندانه و همراه کارهایشان را دنبال می کنند. وی در ادامه گفت: مفهوم علم در ایران هنوز به معنای درستی وارد نشده است و ما دچار سندرم توسعه نیافتگی در نظام علمی هستیم. وی تاکید کرد: ما در خود علم مشکلی نداریم بلکه مشکل ما مدیریت علم است. مشاور وزیر در ادامه گفت: از نظر دید مدیریتی علم یک نظام و مجموعه ای از آموخته ها، نهادها، ابزار، تفکرات و از همه مهمتر نوآوری می باشد. دکتر احمدی در ادامه با اشاره به استفاده واژه معماری در عنوان این کتاب گفت: علم حیات دارد و زنده است بنابراین واژه معماری نمی تواند واژه مناسبی برای آن باشد. وی همچنین به راهکار های مطرح شده در کتاب اشاره کرد و گفت: راهکارهای مطرح شده در کتاب سیستماتیک نیست و باید پیشنهادها و راهکارها را با یک مدل مطرح کنیم. رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در ادامه به جایگاه کم رنگ علوم انسانی در نظام علمی مطرح شده اشاره کرد و گفت: علوم انسانی بستر تاریخی در کشور دارد و باید به علت عقب افتادگی ما در آن نیز پرداخته شود. وی در پایان صحبت های خود گفت: در اجرای مدیریت کشور هیچ یک از مفاهیم علم را وارد نکرده ایم و مدیریت علم جزئی از علم است.

در پایان جلسه نیز حاضرین نظرات خود را پیرامون این کتای عنوان کردند.