سید مسلم موسوی درچه، دانش‌آموخته رشته سیاست‌گذاری علم و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، روز یکشنبه ۲۲ مهرماه ۱۳۹۷ از رساله دکتری خود با عنوان "تبیین چارچوب حکمرانی گذار فناورانه در ایران، مطالعه موردی: حوزه‌های فناورانه انرژی بادی و خورشیدی" دفاع کرد.

وی در ابتدای این جلسه در خصوص مراحل انجام رساله خود گفت: این رساله در چهار مرحله، سعی در تبیین چارچوب حکمرانی گذار فناوری در ایران در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر دارد. در مرحله اول و دوم این رساله به تحلیل گذار انرژی‌های تجدیدپذیر و در مرحله سوم و چهارم، به تحلیل حکمرانی گذار پرداخته شده است. حکمرانی گذار در ۳ بعد، سیاست (Policy)، منظومه بازیگران سیاسی (Politics)، و فضای نهادی سیاسی (Polity)، تحلیل شده است.

موسوی در توضیح مرحله اول بیان داشت: در این مرحله با استفاده از رویکرد چندمرحله‌ای و چندسطحی گذار (MLP)، سعی در توصیف گذار انرژی‌های تجدیدپذیر در سه سطح آشیانه (Niche)، رژیم (Regime) و دورنما (Landscape) در ایران دارد که در نهایت گذار انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران را به ۴ مرحله «پیش از توسعه»، «آشنایی»، «ترویج و آگاه‌سازی» و «اوج‌گیری» تقسیم می‌کند.

به گفته موسوی، در مرحله دوم این رساله، با استفاده از ادبیات «مسیرهای گذار (Transition Pathway)» سعی در شناسایی پویایی‌های ساختاری هر یک از مراحل گذار شده است.

وی در این خصوص افزود: بدین ترتیب با تحلیل عوامل پنج‌گانه مربوط به سطوح مختلف آشیانه، رژیم و دورنما، نشان داده شده است که در مراحل دوم و سوم گذار، مسیر گذار از جنس «دگرگونی (لایه بندی)» بوده است و در مرحله آخر گذار، به دلیل وجود فضای محیطی (دورنما) ناشی از برجام، از «مسیر دگرگونی» به سمت «مسیر جایگزینی فناورانه» حرکت کرده است.

این دانش‌آموخته مرکز با بیان اینکه سیاست‌های مورد استفاده در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، با تحلیل آمیخته سیاستی در هر یک از مراحل گذار، در سه دسته سیاست‌های «دستوری – کنترلی»، «اقتصادی – بازاری» و «داوطلبانه – اجتماعی» تقسیم‌بندی شده و از منظرهای «کارایی»، «اثربخشی» و «برایری» مورد تحلیل قرار گرفته است، در ادامه توضیح مرحله سوم گفت: آمیخته‌های سیاستی هر یک از مراحل گذار از منظر «سازگاری»، «انسجام»، «اعتبار»، «پایداری» و «جامعیت»، در این مرحله مورد تحلیل قرار گرفته است.

موسوی نتیجه بدست آمده در مرحله سوم را  اینطور بیان کرد: عمدتا در طول سالیان گذشته، سیاست‌های کنترلی – دستوری استفاده شده که از کارایی و اثربخشی پایین‌تری برخوردار بوده‌اند و سیاست‌های اقتصادی – بازاری با وجود تعداد کمتر، موجب شروع اوج‌گیری گذار در این حوزه در ایران شده‌اند.

طبق توضیح وی، در مرحله آخر این رساله، به تحلیل ابعاد «منظومه بازیگران سیاسی دخیل در قدرت (Politics)» و «فضای نهادی سیاسی (Polity)» حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر پرداخته شده است. در واقع در این مرحله با «تحلیل اجتماعی- سیاسی» (Socio-political analysis)، با استفاده از مدل چندبازیگری، (MAP)، بازیگران مختلف در «دولت»، «بازار»، «جامعه» و «بخش سوم»، شناسایی شدند و سپس در هر یک از حوزه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و انرژی‌های فسیلی، به تحلیل «منابع قدرت»، «روابط قدرت»، «شرایط قدرت»، «تحلیل تعارضات» و «منشأ تعارضات» آنها پرداخته شده و به عبارتی گذار در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر را در «تغییر قدرت از بازیگران حوزه انرژی فسیلی به انرژی‌های تجدیدپذیر» تفسیر شده است. همچنین در رابطه با تحلیل «فضای نهادی سیاسی» حاکم بر مراحل مختلف گذار به تحلیل عوامل «شفافیت»، «قانون‌گرایی» و «شمول‌پذیری» پرداخته شد.

شایان ذکر است این جلسه با حضور اعضای هیأت داوران داخلی، دکتر امیر ناظمی و دکتر آرش موسوی و خارجی، دکتر مهدی محمدی و دکتر بوشهری و استاد مشاور، دکتر ناصر باقری‌مقدم و استاد راهنما، دکتر بهروز شاهمرادی، در محل سالن جلسات مرکز برگزار شد.