به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، مراسم بزرگداشت اولین سالگرد درگذشت «استاد محمد امین قانعی راد» جامعه شناس و پژوهشگر حوزه سیاست گذاری علم و فناوری با حضور دکتر وحید احمدی مشاور وزیر و رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، دکتر اشرف بروجردی رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، دکتر حسین میرزایی، رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، دکتر حسین ابراهیم آبادی، رئیس مرکز نشر دانشگاهی، دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیأت علمی موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی و دکتر هادی خانیکی استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی و جمعی دیگر از پژوهشگران در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد.

 

**قانعی راد در طول عمر خود منشأ اثر بوده است و پر کردن جای او به راحتی امکان پذیر نیست

دکتر احمدی مشاور وزیر علوم و رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در این نشست گفت: تکریم و برگزاری آئین گرامیداشت افرادی مثل دکتر قانعی راد، تکریم علم و جایگاه اصحاب علم است.

وی با بیان اینکه افراد عادی بعد از مرگ خود فراموش می‌شوند اما آثار عالمان، نام آنها را ماندگار می‌کند، ادامه داد: برجستگی‌های علمی اصحاب علم، درگذشت آنها را سهمگین و دردناک‌تر می‌کند چرا که درگذشت این افراد تنها ضربه به خانواده شخص نیست بلکه ضربه به جریان علمی کشور است.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور با بیان اینکه در احادیث درگذشت عالمان و دانشمندان را ضربه به اسلام تعبیر کرده‌اند، گفت: این افراد تمام عمر خود را صرف ارائه راه حل برای مشکلات جامعه کرده‌اند و در طول زندگی خود به دنبال دانش و کسب علم بودند بنابراین پر کردن خلاء این شخصیت‌ها کار راحتی نیست.

دکتر وحید احمدی با بیان اینکه قانعی راد در طول عمر خود منشأ اثر بوده است و پر کردن جای او به راحتی امکان پذیر نیست، افزود: در یک سال گذشته که دکتر قانعی راد در میان ما نیست کاملاً احساس می‌کنیم که جایگاه علمی او خالی مانده است و دچار خلاء هستیم.

وی تصریح کرد: او در حیات علمی خود در مراکز گوناگون صاحب تأثیر و اثر بود و در زمینه علم و جامعه حضور اثرگذاری داشت.

مشاور وزیر علوم با بیان اینکه افراد با تلاش و مجاهدت به جایگاهی می رسند که سخن آنان منبع و سند مباحثه‌ها قرار می‌گیرد، اظهار کرد: در احادیث آمده است که به سخن توجه کنید و نه به شخصی که سخنی را طرح می‌کند. اما برخی افراد به قدری در حوزه خود موثق می‌شوند که حرف آنها سندیت پیدا می‌کند.

رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در پایان سخنان خود با اشاره به ارجحیت قلم عالمان بر خون شهیدان، تاکید کرد: دکتر قانعی راد فردی دردمند، دلسوز و دلسوخته بود و در کنار علمی که داشت و عالم بود اما نقادی و صراحت بیان را هیچ وقت کنار نگذاشت؛ مسیری که می‌تواند شاگردان شجاع و تأثیر گذار تربیت کند.

 

**منش و روش دکتر قانعی راد سر آغازی برای انجام اقدامات مفید در حوزه علم و اجرا است

دکتر اشرف بروجردی رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در این مراسم با بیان اینکه در اینجا گرد آمده‌ایم تا از مقام علم تجلیل کنیم، گفت: توسعه علم و دانش در گروه توجه به اصحاب علم در کشور است. بنابراین تقدیر و گرامیداشت دکتر قانعی راد که تفکر او همچنان در جامعه جاری است در زمینه رشد علم و توجه به دانش مهم و اثر گذار است.

وی با اشاره به آیه‌ای از قرآن که در آن خداوند از اخذ پیمان از انسان‌ها یاد می‌کند، ادامه داد: در تفسیر این عهد و پیمان می‌توانیم به دانش اشاره کنیم به این معنا که فردی که دانش کسب کرده وظیفه دارد در خدمت جامعه قرار بگیرد.

دکتر بروجردی افزود: از این رو من عهد دکتر قانعی راد را عهد به حفظ ارزش‌های جامعه می دانم. در همین زمینه هم دکتر قانعی راد خود را ملزم می‌دانست که دانش و تجربه خود را به دیگران منتقل کند.

وی تاکید کرد: او به دنبال این بود که آینده‌ای برای جامعه ما ترسیم کند که برای مبنای شناخت و معرفت شکل گرفته باشد.

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با اشاره به همکاری این مرکز با دکتر قانعی راد در قسمت اندیشگاه کتابخانه ملی گفت: بعد از پذیرفتن ریاست اندیشگاه، دکتر قانعی راد تلاش کرد آن مجموعه را ساختار مند کند.

وی ادامه داد: او معتقد بود که اگر ساختار نباشد کارها مقطعی می‌شوند و ماندگاری ایده به ساختار مند کردن ایده است و در این زمینه موفق هم بود. با توجه به همین مسئله ما در اندیشگاه در حوزه‌های مختلف کرسی‌هایی تأسیس کردیم که همچنان هم فعال هستند.

دکتر بروجردی ادامه داد: وقتی کار ساختار مند باشد تغییر کردن مدیران تأثیر زیادی در آنها نمی‌گذارد؛ مشکلی که در عرصه سیاسی کشور هم وجود دارد این است که سلایق به جای ساختارها حرف اول را می‌زنند.

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: عهدی که دکتر قانعی راد بر عهده داشت این بود که در راستای نجات بشریت از خرافه، نادانی، جهل و حرکت دادن آنها به سمت علم و دانش گام بردارد که این چنین هم کرد.

وی در پایان سخنان خود تصریح کرد: اگر با درگذشت دکتر قانعی راد احساس خلاء می‌کنیم منش و روش این جامعه شناس می‌تواند سر آغازی برای انجام اقدامات مفید در حوزه علم و اجرا باشد. دامنه دانش آنقدر تأثیر گذار است که نجات بشر در گرو آن است. بنابراین با منش دکتر قانعی راد، قانعی رادهای دیگری باید تربیت شوند.

 

**دکتر قانعی راد شجاع و نقاد بود

دکتر حسین میرزایی رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی با اشاره به سابقه آشنایی خود با دکتر قانعی راد گفت: در سال ۷۲ وقتی دانشجوی علوم اجتماعی دانشگاه تهران بودم با این مرحوم آشنا شدم.

وی ادامه داد: اما آشنایی گسترده‌تر در سال۸۰ که در جشنواره خوارزمی برگزیده شدم و دکتر قانعی راد دبیر آن جشنواره بود، صورت گرفت.

وی با بیان اینکه دکتر قانعی راد عمر با کیفیتی داشت افزود: در دو، سه سالی که به مرگ خود آگاه شده بود نسبت به وضعیت خود به جای انفعال بر انگیخته شد و حضور مؤثرتری در عرصه‌های مختلف داشت. خیلی جدی به تدوین آثار خود همت گمارد که در نتیجه این همت امروز آثاری زیادی از دکتر قانعی راد وجود ندارد که منتشر نشده باشد.

عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با اشاره به این نکته که یکی دیگر از نمودهای کیفیت عمر دکتر قانعی راد مشارکت او در حوزه‌های مختلف و تلاش برای تأثیر گذاری بود. تصریح کرد: او یک اندیشمند سخت گیر، صریح و آزاده بود. صفاتی از این جنس در دکتر قانعی راد بی شمار بود. انصاف علمی در او در کنار سخت گیری علمی جمع شده بود.

رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی در پایان سخنان خود تاکید کرد: شرافت مکان به آدم‌های آن مکان است. دکتر قانعی راد با اینکه عضو هیأت علمی دانشگاه‌های مطرح نبود اما به حدی رسیده بود که او هر کجا حضور داشت آنجا محفل برجسته ای علمی بود.

 

**حیات دکتر قانعی راد ادامه دارد

دکتر مقصود فراستخواه عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی هم در این مراسم در سخنان کوتاهی در مورد دکتر قانعی راد گفت: در استعارهای زبان فارسی ظرفیت‌های زیادی برای توضیح فضاهای عینی وجود دارد. با کمک گرفتن از این استعاره‌ها ما می‌توانیم بگوییم که حیات واقعی قانعی راد پایان نیافته است و ادامه دارد.

وی با بیان اینکه روز آخر روز عمیق‌تر و ماندگار تری است ادامه داد: خداوند همانطور که زندگی را آفریده مرگ را هم آفریده است، مرگ هم بخشی از طرح آفرینش است. زندگی و مرگ با هم طرح عظیم خلقت را شکل داده اند.

دکتر فراستخواه سپس به آشنایی خود با مرحوم قانعی راد پرداخت و اظهار کرد: از سال ۷۸ که حلقه کوچکی برای تغییر ساختار وزارت علوم تشکیل شده بود با مرحوم قانعی راد آشنا شدم. در آنجا مشاهد کردم که هر فرصت کوچکی به دست می‌آورد سریع کتابی بر می‌دارد و مطالعه می‌کند و یادداشت بر می‌دارد.

وی با طرح این مسئله که باید تأمل اساسی در مورد کنش‌های دکتر قانعی راد صورت بگیرد، گفت: یکی از وجوه تمایز اصلی دکتر قانعی راد این بود که به کارمند دانشگاه بودن تن نداد بلکه کنش عملی در پیش گرفت.

دکتر فراستخواه با طرح این پرسش که ما چگونه می‌توانیم دکتر قانعی راد را توضیح بدهیم، اظهار کرد: برای این امر از تحمیل گرایی روانشناسانه باید پرهیزیم کنیم. قانعی راد را باید در شبکه کنش‌ها توضیح بدهیم. شبکه ای که از درون آن قانعی رادها می‌تواند به وجود بیاید. نباید او را تقلیل روانشناختی داد بلکه باید او را جامعه شناختی توضیح داد.

 

**دکتر قانعی راد در داوری و ارزیابی‌ها موشکافانه عمل می‌کرد و حاضر نبود حق علمی کسی ضایع شود

دکترحسین ابراهیم آبادی رئیس مرکز نشر دانشگاهی هم در این مراسم با بیان اینکه دغدغه اصلی دکتر قانعی راد توسعه علمی کشور بود، گفت: هنگامی که در بیمارستان بودم برای عیادت پیش او رفتم اولین سوالی که از من پرسید این بود که «طرح توسعه علوم انسانی در چه وضعی است» این امر نشان دهنده دغدغه‌های او بود.

رئیس مرکز نشر دانشگاهی با بیان اینکه بیماری او را به عقب نراند و او با بیماری جسورانه برخورد کرد، افزود: در شبکه دوستانی که در علوم اجتماعی فعال هستند جای خالی او دیده می‌شود. شجاعت در گفتار و اینکه در بیان حرف حق تزلزلی نداشته باشد از ویژگی‌های بارز دکتر قانعی راد بود.

وی ادامه داد: در داوری و ارزیابی‌ها موشکافانه عمل می‌کرد و حاضر نبود حق علمی کسی ضایع شود. هم استاد خوبی بود و هم محقق برجسته ای بود. طبقه بندی کردن بحث‌ها در تدریس از ویژگی‌ها او بود.

ابراهیم آبادی یادآور شد: این در حالی است که در کشور استاد محقق کم داریم. او یک پا هم در روشنفکری داشت و می‌دانست کجا نقش استادی ایفا کند و کجا نقش محققی و کجا باید در قامت یک روشنفکر ظاهر شود.

وی با بیان اینکه در ایران در نقد کردن افراد تعارف وجود دارد، تصریح کرد: افراد تا زنده هستند همدیگر را نقد نمی کنند و هنگامی که او از دنیا می رود می‌گویند فلانی دیگر در بین ما رفته و خوب نیست او را نقد کنیم. این حرف در حالی زده می‌شود که نقد می‌تواند به ادامه حیات معنوی افراد کمک کند. بنابراین به نظر من نقد قانعی و آثار او باید جدی گرفته شود.