نشست بررسی فعالیت‌های ترویجی نهادهای فرهنگی در حوزه کتاب با هدف ارائه برنامه‌های این مراکز و با تأکید بر همکاری و تعامل بیشتر آنها با یکدیگر روز دوشنبه چهاردهم اسفند ماه به همت گروه ترویج علم مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد. در این نشست، دکتر اکرم قدیمی، مدیر گروه ترویج علم مرکز و رییس انجمن ترویج علم، دکتر الهه حجازی، نایب رییس انجمن ترویج علم، دکتر حسین شیخ‌رضایی، عضو هیأت علمی گروه ترویج علم مرکز، نمایندگانی از کانون توسعه فرهنگی کودکان، شورای کتاب کودک، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و همچنین رئیس پژوهشکده سازمان اسناد و کتابخانه ملی و رئیس کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد حضور داشتند.

طبق گفته دکتر قدیمی و دکتر حجازی، این نشست در راستای انجام پروژه طراحی الگوی مفهومی و ارزیابی ترویج علم در ایران، صورت گرفته است. دکتر حجازی در این رابطه با اشاره به ساختِ یک الگوی بومی گفت: از آنجایی که نهادهای مرتبط با کتاب دارای فعالیت‌های بیشتر و مشخص‌تر در راستای ترویج علم هستند، تصمیم بر آن شد تا اولین نشست درباره این فرآیند را با نهادهای مرتبط با کتاب برگزار کنیم.

در این نشست موضوعات مختلفی در رابطه با مفهوم ترویج علم و مصادیق آن در حوزه‌های مختلف کشور مورد نقد و بررسی قرار گرفت. معرفی فرهنگ کتاب‌خوانی در سراسر ایران، احداث کتابخانه‌های روستایی در مدارس محروم، تهیه بسته‌های فرهنگی متعدد برای مناطق محروم، جمع‌آوری و نگهداری آثار مکتوب مرتبط با ایران، انقلاب اسلامی و تشیع، انتشار نشریه‌های علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی و همچنین فعالیت‌هایی از قبیل برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی، نقد و بررسی کتاب و سخنرانی‌های علمی از جمله فعالیت‌های این مراکز در زمینه ترویج دانش است.

در ابتدا، منیره همایونی، رییس کانون توسعه فرهنگی کودکان با بیان اینکه مخاطبانِ کانون، کودک و نوجوانی در مناطق محروم و روستاها هستند، گفت: فعالیت‌های کانون گستردگی بسیاری دارد و از حقوق کودک تا محیط زیست را دربرمی‌گیرد.

وی افزود: در کنار فعالیتهای مربوط به افزایش کتابخوانی، کارگاه‌های آموزشی نیز برای والدین ایجاد کردیم که به صورت جمعی و فردی انجام می‌شود. همچنین با آموزش و پرورش استان‌ها در ارتباط هستیم تا نیازهای معلمان و مدارس را به آن‌ها انتقال می‌دهیم.

در ادامه این نشست، نماینده شورای کتاب کودک، به توضیح فعالیت‌های این شورا پرداخت؛ طبق اظهارات وی، شورای کتاب کودک سازمانی مستقل برای پیشبرد ادبیات کودک است که نزدیک به نیم قرن از فعالیت‌های مداوم آن برای اعتلای فرهنگ کتابخوانی به‌ویژه برای کودکان، می‌گذرد. وی گفت: شورای کتاب کودک منبع اطلاعات استانداردی برای کودکان و نوجوانان جمع‌آوری کرده است. از طرف دیگر، چون ما معتقدیم در صورت عدم وجود پایگاه‌های ثابت کتابخانه‌ای، ترویج علم تداوم پیدا نمی‌کند، در این شورا بر ایجاد کتابخانه‌های کوچک توجه ویژه‌ای وجود دارد.

وی درباره بررسی کتاب‌های انتشار یافته در شورا خاطرنشان کرد: کتاب‌های انتشار یافته در ۱۸ گروه بررسی می‌شوند و بعد از آن به دست مخاطبان می‌رسد و کتابخانه‌ها از این فهرست استفاده می‌کنند. ما معتقدیم علم را باید از راه ادبیات ترویج کنیم و اعتقاد داریم که فعالیت‌های شورا باید در این زمینه پیشرفت داشته باشد. شورا با دو گروه بزرگ همکاری دارد یکی موسسه مادران امروز؛ موسسه کودکان دنیا و دیگر موسسات و سازمان‌هایی که عمده فعالیت‌های آن‌ها در زمینه کودکان است که تعداد آن‌ها به ۱۸ عدد می‌رسد و دومین گروه نهادهای دولتی هستند که با شورا همکاری زیادی دارند. همچنین برای ترویج علم، از کتاب‌ها و  بازی‌های علمی استفاده می‌کنیم.

مدیرکل پژوهش و نوآوری نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در ادامه به تشریح فعالیت‌های کتابخانه‌های عمومی، یعنی آن دسته کتابخانه‌هایی که به صورت متمرکز در شهر و روستا فعالیت می‌کنند و توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی مدیریت می‌شوند، پرداخت. وی با اشاره به اینکه هنوز عموم ایرانیان جذب کتابخانه‌های عمومی نشده‌اند، اظهار کرد: در ساختار سازمانی نهاد کتابخانه‌های عمومی، ترویج علم  برعهده اداره کل فرهنگ است و عمدتاً از طریق منابع مکتوب و برگزاری جلسات درباره آن انجام می‌شود. در راستای ترویج کتاب نیز فعالیت‌های موردی متنوعی انجام می‌هیم و در این جهت با معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری برای ایجاد برخی از کتابخانه‌ها به عنوان مرکز نو‌آوری و استفاده از فناوری‌های نوین در حال همکاری هستیم.

وی با بیان اینکه بخش عمده کامیابی‌ها در مناطق محروم و کمتر توسعه‌یافته اتفاق می‌افتد، افزود: بخصوص فعالیت‌های علمی زیست‌محیطی و کتاب‌های پزشکی و برگزاری جلسات درباره متون نجوم آماتوری، مورد تاکید این نهاد است.

غلامرضا عزیزی، رییس پژوهشکده سازمان اسناد و کتابخانه ملی نیز درباره فعالیت‌های ترویج علم کتابخانه ملی به انتشار دو فصلنامه علمی‌پژوهشی و سه فصلنامه دیگر علمی تخصصی اشاره کرد و گفت: فعالیت‌های اندیشگاه و پژوهشکده سازمان با رویکرد ترویج علم است و در تمام رشته‌ها و گرایش‌ها نشست‌های گوناگونی برگزار می‌شود. همچنین از راه‌های ترویج علم در این سازمان، مشارکت با انجمن‌های داخلی و خارجی است، در این راستا سازمان در دو شورای جهانی ایفلا و ایکا مشارکت دارد. وی افزود: جمع‌آوری هر آنچه که در کشور تولید می‌شود وظیفه سازمان است.

در انتها، مهرناز خراسانچی، رئیس کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد، ضمن تشریح فعالیت‌های این کتابخانه، گفت: حوزه‌های فعالیت این کتابخانه، حوزه‌هایی است که جامعه مخاطب به آن نیاز دارد.

وی با اشاره به اینکه کتابخانه عمومی حسینیه ارشاد توانسته به‌عنوان تنها کتابخانه آسیا، عضو فدراسیون بین‌المللی بازی شود، بیان داشت: این مرکز با ارائه بازی‌های فکری جمعی و خانوادگی و همچنین با ارایه برنامه‌های فرهنگی به برخی مدارس تهران، تلاش می‌شود تا خانواده‌ها و افراد مختلف جامعه با کتاب و کتاب‌خوانی آشنا شده و به‌این‌ترتیب به ترویج علم کمک می‌شود.