کرسی یونسکو در ترویج علم همزمان با روز جهانی زنان در علم و با هدف ساده سازی علم برای عموم مردم، نخستین رویداد گفتمان پیشرو علمی (گپ): ایده ها و تجربه های زنان در علم و فناوری را دوشنبه ۲۸ بهمن ماه در محل دانشگاه الزهرا برگزار کرد.

به گزارش روابط عمومی مرکز  تحقیقات سیاست علمی کشور در این مراسم که با حضور دکتر وحید احمدی، مشاور وزیر و رییس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، دکتر لعیا جنیدی، معاون حقوقی رییس جمهور، دکتر اکرم قدیمی، معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و رئیس کرسی یونسکو در ترویج علم، دکتر مهناز ملانظری، رییس دانشگاه الزهرا، دکتر زهیر صباغ‌پور، سرپرست معاونت بین‌الملل مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران و جمعی از مدیران و سفیران برگزار شد، دکترندا مقدم، معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه الزهرا  اظهار داشت: دانشگاه الزهرا با ۵۵ سال قدمت از بزرگترین مراکز علمی و فرهنگی کشور همچنین بزرگترین مرکز جامع دختران در بین ایران و کشورهای همسایه است. وی افزود: در ۱۰ ماه گذشته ۸۸۰ برنامه در معاونت فرهنگی دانشگاه برگزار شد که بیش از ۵۰ درصد این برنامه‌ها مربوط به انجمن‌های علمی است.

 

*زنان در تولیدات علمی کشور مشارکت ۵۰ درصدی دارند

دکتر احمدی در این رویداد با بیان اینکه هدف از برگزاری این نشست، فراگیر کردن گفتمان علم است تا علم به لایه‌های مختلف جامعه رسوخ کند، گفت: خوشبختانه امروزه در کشور شاهد حرکت رو به پیشرفت در حوزه علم و فناوری هستیم.

وی با اشاره به جایگاه ایران در حوزه فناوری و رتبه ۱۶ در تولید مقالات علمی در دنیا افزود: در دستیابی به توفیقات و افتخارات علمی و پژوهشی، همراهی ۵۰ درصد جامعه زنان وجود داشته است و درواقع اکنون جمعیت زنان و مردم در کشور ما تقریبا ۵۰ - ۵۰ است.

مشاور وزیر و رئیس مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور در ادامه با بیان اینکه تعداد دانشجویان زن در دانشگاه‌های دولتی از سال ۱۳۸۲ در دانشگاه‌ها افزایش پیدا کرده‌، اظهارداشت: آمار زنان در مقام آموزشگران دانشگاهی در سال ۱۳۹۴ حدود ۳۳ درصد بوده است. همچنین براساس بررسی‌های انجام شده در حال حاضر نرخ بیکاری خانم‌ها ۲۰ درصد و بیکاری مردان در کشور ۱۰ درصد است.

احمدی ادامه داد: سهم زنان از اشتغال در سمت‌های مدیریتی از سال ۲۰۱۷ رو به افزایش بوده اما هنوز با میانگین جهانی فاصله دارد.

مشاور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با اشاره به میزان ثبت اختراعات از سوی زنان با بیان اینکه از سال ۹۴ تا ۹۸ حدود ۷ درصد اختراعات به صورت اختصاصی از سوی بانوان ثبت شده است و ۲۴ درصد اختراعات نیز به صورت مشترک با آقایان به انجام رسیده است، گفت: در سال جاری ۲۷ اختراع از سوی بانوان، ۱۰۶ طرح مشترک بانوان و آقایان و ۲۵۴ طرح از سوی آقایان به ثبت رسیده است.

وی در ادامه با تاکید بر نقش قابل قبول زنان در عرصه علم و فناوری مطرح کرد: اگرچه امروزه نقش زنان در عرصه‌های مختلف رشد چشمگیری داشته‌اند اما در حال حاضر با توجه به ظرفیت موجود در دانشگاه‌ها حضورشان در حوزه تحصیل و مجامع علمی جهت مشارکت در حوزه‌های مختلف اعم از اقتصاد و مدیریت باید ارتقا یابد که این امر نیازمند تحلیل اجتماعی، آموزشی و فرهنگی است.

 

*شهرداری برای بالابردن نرخ اشتغال بانوان تلاش می کند

دکتر زهیر صباغ‌پور، سرپرست معاونت بین‌الملل مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران نیز اظهار کرد: بیش از ۵۵ درصد انسان‌ها در شهر زندگی می‌کنند و این موضوع توان شهرداری به‌عنوان نهادی غیر دولتی را بالا می‌برد. ما توجه ویژه‌ای به زنان در شهرداری تهران داریم و دفتری ویژه آنها راه‌اندازی کرده‌ایم. وی ادامه داد: فقط ۱۵ درصد یعنی ۷۰۳ پست مدیریتی در اختیار زنان است که در تلاش هستیم این تعداد را افزایش دهیم. معاونت بین‌الملل مرکز ارتباطات و امور بین الملل شهرداری تهران خاطرنشان کرد: امیدواریم شهری با توازن جنسیتی داشته باشیم. دو شهردار زن داشته‌ایم که تجربیات موفقی داشته‌اند و امیدوارم بیشتر از پتانسیل زنان استفاده شود. دکتر صباغ‌پور در پایان افزود: همکاری و تعامل خوبی با مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور داریم و ان‌شاالله در آینده نیز همکاری‌های گسترده‌تری خواهیم داشت.

 

*سرمایه‌گذاری برای اشتغال زنان در بخش خصوصی و دولتی ضروری است

معاون حقوقی رئیس‌جمهور  با اشاره به آمار ۲۶ درصدی اشتغال زنان در پست‌های مدیریتی، گفت: این آمار باید به ۳۰ درصد برسد. دکتر لعیا جنیدی با اشاره به این‌که در تمام متون مقدس از جمله قرآن به کرات زنان فاضل، موثر، پارسا و نقش‌آفرین معرفی شده‌اند، اظهار کرد: امروز دانش از بزرگترین فضیلت‌ها به شمار می‌آید، ضمن آن که این فضیلت در کنار پارسایی قرار گرفته و دو فضیلت دانش و پارسایی نوعا با هم قرین هستند؛ کسانی که به طور اصیل به سوی دانش می‌روند، خواه ناخواه لباس پارسایی را بر تن می‌کنند. وی ضمن اشاره به دوستی ارزشمند خود با مریم میرزاخانی، نخستین بانوی برنده مدال فیلدز در ریاضیات، گفت: زمانی که دوره پسادکتری را در دانشگاه هاروارد می‌گذراندیم، ایشان نیز در مقطع دکتری تحصیل می‌کردند و چیزی که از نزدیک شما را در برخورد با او تحت تاثیر قرار می‌داد، بیش از آن که دانش و نبوغ باشد، اخلاق این بانوی بزرگوار بود.

دکتر لعیا جنیدی با اشاره به افزایش سطح سواد عالیه نقش زنان در گفتمان‌سازی علمی، تعداد زنان مبتکر دانش پژوهش و مخترع و کارآفرین گفت: حدود ۵۰۰ نفر از مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان زن هستند، همچنین ۲۲ هزار پزشک زن و ۲۳ هزار و ۴۶۴ عضو هیات علمی زن در جامعه فعالیت دارند؛ این در حالی است که حدود ۴۵ درصد از زنانی که در معاونت حقوقی ریاست جمهوری فعالیت دارند، نیز زن هستند. وی با اشاره به رشد ۳۶ درصدی انتصاب مدیران زن از سال ۹۶ به این سو، تعداد مدیران پایه در سال‌های ۹۶، ۹۷ و ۹۸ را به ترتیب ۷۹۹۰، ۹۷۳۶ و ۱۰۸۵۹ نفر اعلام کرد.

وی با بیان این که از لحاظ آمار مسیر رو به پیشرفتی در این حوزه وجود دارد، تصریح کرد: به طور کلی کلیت نظام قانونی جزو ماده واحده‌ای که مربوط به تعیین قضات می‌شود، منعی برای حضور زنان ندارد و در قانون زنان حتی برای حضور در مناصب وزارت، معاونت ریاست‌جمهوری و خود رئیس جمهور منعی ندارند، اما اگر اینها در عمل واصل نمی‌شود، مسئله‌ای دیگری بوده و نیازمند تلاش مضاعف است.

معاون حقوقی رئیس جمهور تصریح کرد: در سطح دادگاه‌های تجدید نظر و دادگاه خانواده عضو خانم داریم که با رتبه قضایی در مسند خدمت هستند و معتقد هستم زمان آن رسیده که منابع فقه اسلامی بازخوانی شود؛ چرا که تفسیر مرجع در این حوزه منافاتی با خدمت بانوان در بخش قضایی و حقوق عمومی ندارد.

وی اضافه کرد: در حوزه حقوق مدنی نیز بالای ۹۰ درصد حقوق مرد و زن در قانون یکسان است؛ جز پاره‌ای از موارد همچون موضوع دیه و ارث که به عنوان مثال در خصوص دیه می‌توان راه حل‌هایی برای تحقق برابری در چارچوب بیمه تعریف کرد. بنابراین با توجه به یکسان بودن بالای ۹۰ درصد قانون این اجرای درست قانون است که اهمیت دارد.

معاون حقوقی رئیس جمهور در بخش دیگری از صحبت‌های خود به دو توانمندی اصلی از جمله توانمندی معنوی و فرهنگی و اقتصادی و مالی اشاره کرد و گفت: توانمندی معنوی و فرهنگی را دسترسی به دانش می‌دانم که البته در بخش آموزش شرایط خوبی در این حوزه فراهم است و این حوزه باید تعمیق شود تا آموزش موثر داشته باشیم؛ دانش و آگاهی بهترین ابزار برای دوری از تبعیض‌ها و فشار است.

وی با اشاره به توانمندی مادی و اقتصادی، گفت: منشا این توانمندی اشتغال است که مقداری رشد داشته، اما در مقایسه با نرخ اشتغال مردان چندان مطلوب نیست، برای این عرصه در بخش دولتی و خصوصی باید سرمایه‌گذاری صورت گیرد.

وی تصریح کرد: در بخش دولتی مردان ۲.۵ میلیون و زنان یک میلیون منصب را اشغال کردند که این تفاوت باید جبران شود؛ این در حالی است که زنان برای انجام مناصب دولتی از قضا بایستی قانع هم باشند و با توجه به پشتکار و قناعت زنان بایستی شرایط اشتغال آنها هم در این بخش و هم در بخش خصوصی فراهم شود.

معاون حقوقی رئیس جمهور  با اشاره به دو توانمندی فوق گفت: هر انسانی توانمندی‌های معنوی و فرهنگی و اقتصادی و مادی برای توسعه فردی و اجتماعی نیاز دارد و هرقدر در تاریخ به عقب و به عمق فقه برگردیم، در این حوزه تشویق هم می‌بینیم.

دکتر جنیدی در پایان استقلال مالی را دستمایه‌ای برای شغل و شغل را منشا مالکیت گسترده‌تر دانست و گفت: توصیه می‌کنم گسترش دانش و مهارت به نحوه غیر تبعیض آمیز در دستور کار وزارت علوم قرار گیرد؛ البته تاکنون نیز در جهت رفع تبعیض تلاش‌های زیادی انجام شده، اما باید توجه داشت که تامین اشتغال عزت نفس بانوان را در جامعه تضمین می‌کند و به طور کلی بانو یا آقایی که اشتغال دارد، از بدی‌های اخلاقی دوری می‌کند.

 

*حضور کمرنگ زنان در موقعیت‌های علمی پدیده‌ای جهانی است

دکتر اکرم قدیمی، معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و رئیس کرسی ترویج علم یونسکو نیزاگفت: امروز در اینجا گرد هم آمده‌ایم تا ضمن بزرگداشت نقش زنان در علم به دشواری‌های پیش‌ روی آنها در این مسیر سخت، اما شیرین اشاره‌ای داشته باشیم. زنان در تاریخ در سپهر عمومی حضور کمرنگ‌تری نسبت به مردان داشتند، در سنوات متمادی جنسیت سبب دوری زنان از مشارکت در عرصه‌های علمی شده است. ورود زنان به عرصه‌های اجتماعی به‌ویژه عرصه‌های علمی پدیده‌ای متاخر است و در مطالعه تاریخ علم ناموزونی حضور زنان در عرصه‌های علمی قابل مشاهده است.

رئیس کرسی ترویج علم یونسکو ادامه داد: حضور کمرنگ زنان در موقعیت‌های علمی پدیده‌ای جهانی است. به باور همگان قرن حاضر قرن علم و فناوری است، به نحوی که نقش این دو در تمامی ابعاد و جنبه‌های زندگی بشر تجلی یافته و در پاسخگویی به مشکلات بشر نقش علم واضح و آشکار است، اما متاسفانه نقش نیمی از جمعیت جهان در این عرصه هنوز دچار ابهامات زیادی است. زنان و مردان بسیاری بودند که اذهان پرسشگری داشتند و نسبت به آنچه در اطرافشان می‌گذشته، تفکر و تعمق کردند؛ زنان و مردان بسیاری بودند که حل مشکلات جامعه را در زمره مسئولیتهای اجتماعی خود برشمردند، اما علیرغم این اشتراک در دغدغه پیشبرد جامعه از سوی هر دو گروه شامل حضور کمتر بانوان در عرصه‌های علمی هستیم.

دکتر قدیمی تأکید کرد: با وجود تمامی چالش‌ها و مشکلات نمی‌توان منکر حضور زنان در عرصه‌های مختلف علمی و اقتصادی در چند سال اخیر شد. اگرچه شخصاً باور دارم طبقه‌بندی فعالیت‌های علمی در دو دسته مردان و زنان حاکی از دیدگاه جنسیتی به مقوله علم است، اما در عین حال نمی‌توان این حرکت را منکر شد که ناچار به ورود به چنین مقوله‌ای هستیم. آموزش، دانش و یاد دادن گرچه طبقه‌بندی مبتنی بر زن و مرد ندارد و به قول پیامبر اکرم (ص) بر تمامی مسلمین واجب است، اما این مهم در طی تاریخ به دلایل بسیار که اکنون جای پرداختن به آن نیست، جای خود را از همگان به دو ساحت جداگانه زنان و مردان داده است. باور دارم هر چه میزان تعداد زنان تحصیل کرده در جامعه افزایش یابد، نتیجه آن ارتقای سطح فرهنگ جامعه است؛ اگر قیودی که نه سنت، نه شهر و نه قانون به آن باور ندارند، از مسیر تحصیل و آموزش زنان و مشارکتشان در عرصه علم‌اندوزی برداشته شود و فرصت برابر برای زنان و مردان ایجاد شود، دیگر معنایی برای تفکیک این دو گروه همیار در علم‌اندوزی و ترویج علم وجود ندارد.

وی خاطرنشان کرد: امروز جامعه به دخیل کردن زنان در حل مسائل گوناگون و به میدان آوردن اندیشه و دیدگاه‌های آنان برای مقابله با چالش‌های مختلف نیازمند است و به چنان بلوغ فکری رسیده است که نمی‌توان از کنار ضرورت‌ها، تحول‌ها و نیازها و مسائل مختلف زنان با بی‌تفاوتی گذشت؛ پس باید از همه فرصت‌های نظری و عملی در جامعه بهره برد و در این مسیر زنان اندیشمند و صاحب‌نظر کشور نقش مهمی دارند.

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور  اظهار کرد: امروز در نخستین گفتمان پیشرو علمی در این مکان گرد هم آمدیم تا بار دیگر گوشزد کنیم برای نهادینه کردن و تعمیم بخشیدن به تفکر علمی باید نوع دیگر اندیشید، این‌که با نگاهی زنانه به علم بنگریم یا مردان با اندیشه مردانه آن را از آن خود بدانند، ما را به جایی نمی‌رساند. علم میراث جهانی و متعلق به همگان است و همگان یعنی جامعه متشکل از زنان و مردان هستند.

دکتر قدیمی در پایان گفت: بسیار خرسندم که پیشرفت و افزایش سطح کیفی و کمی بانوان کشورم، نه به مثابه رقابت که انگیزه برای افزایش همبستگی‌ها است. از تمام همراهان این برنامه تشکر می‌کنم و دست یاری به تمام اندیشمندان زن این خطه دراز می‌کنم و مطمئنم که همگی شما نیز موفقیت را در یک نگاه مشترک به علم و ترویج علم می‌بینید.

در نخستین رویداد کرسی یونسکو در ترویج علم با عنوان "گفتمان پیشرو علمی (گپ): ایده‌ها و تجربه‌های زنان در علم و فناوری"، تعداد ۵۷ ایده از بانوان پژوهشگر و متخصص در حوزه‌های مختلف دریافت شد. صاحبان ۶ ایده منتخب، ایده های خود را در مدت زمان ۵ دقیقه ارائه کردند و ۱۳ ایده نیز به شکل پوستری ارائه شدند.

ارائه شفاهی:

  • پریسا جنوبی – استفاده از ژلاریوم‌های کشت بافتی در اماکن عمومی
  • شهره آریایی‌نژاد - کیت تکنیک مولکولی تشخیص ۱۰ نوع گوشت مختلف در فرآورده های گوشتی
  • لاله مشرف - اصلاح خصوصیات تغذیه‌ای نان و فراورده‌هاي آن
  • مریم میربخش - دستیابی به دانش فنی تولید پروبیوتیک بومی میگو
  • نیکروز باقری - تشخیص زودهنگام بیماری آتشک درختان گلابی با استفاده از فناوری سنجش از دور چندطیفی
  • فرانک کبیری – تجربه شخصی

ارائه پوستری:

  • بهاره طاهری دزفولی -  طراحی وزن متر برای تخمین وزن درگاومیش‌های استان خوزستان
  • معصومه هاشم‌پور - ملات و قطعات پیش‌ساخته گچی فرآوری شده با نانوسیلیس / تولید بتن سد با قابلیت حرارت‌زایی پایین و عدم ترک‌‌خوردگی
  • راضیه جعفری - تجربه در صنعت گردشگری و مردم‌شناسی
  • آسو شجاعی - تجربه پیاده سازی روش Universal Design for Learning  در استان کردستان
  • شهین مسعودی - طراحی و ساخت واكسن زنده دوگانه  نيوکاسل (La Sota) +  برونشيت عفوني (H-120) (طرح اول) / طراحي و ساخت واكسن زنده برونشيت عفوني طيور سويه IB12IR (طرح دوم)
  • فوژان بدیعی، مریم هاشمی - تولید نانوالیاف از پسماندهای پروتئینی
  • مژگان کوثری - تولید و فرمولاسیون پروبیوتیک جدید گیاهی (بیوکنترل/ بیوفرتیلایزر) مبتنی بر سویه‌های بومی قارچ تریکودرما
  • اکرم صادقی- تولید و ارزيابي كارايي سه محصول فرموله‌شده بر پايه باكتري‌هاي محرك رشد در كشت گلخانه‌اي خيار، گوجه‌فرنگي و فلفل‌دلمه‌اي
  • مریم جعفرخانی کرمانی - دانش فنی تولید انبوه نهال‌های سالم سیب با فناوری کشت بافت و انتقال آن به بخش خصوصی
  • مریم هاشمی - افزایش ماندگاری جوانه گندم با استفاده از فناوری پلاسمای سرد
  • ندا مفتون آزاد - تولید زیست حسگر (بیوسنسور) بر پایه پلیمرهای زیست‌تجزیه‌پذیر برای تشخیص فساد موادغذایی
  • فروغ سنجریان - تولید زخم‌پوش ضدمیکربی گیاهی
  • سمیه سادات آخشیک – خانه‌تکانی ذهنی، عبور از دانسته‌های بی‌حاصل

در بخش دانش‌آموزی نیز ۳ ایده برتر (تارا پورشریفی – Helpack، حدیث ولی‌وند زمانی، باران یحیی‌پور +۱۸، هاله پارسی - سایت اجاره ماشین) معرفی شدند.

در این رویداد از شبکه علمی متخصصان رونمایی شد. این شبکه شناخت جامعه و دقیق از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های کشور به خصوص شناخت ظرفیت متخصصین، پژوهشگران و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی و پژوهشی ارائه می‌کند. در همین راستا مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور به عنوان بازی فکری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با ایجاد بانک اطلاعاتی از اعضای هیئت علمی پژوهشگران و نخبگان، شبکه علمی متخصصان را طراحی کرده و از همه اعضای هیئت علمی و پژوهشگران دعوت می شود به این شبکه بپیوندند و اطلاعات خود را در آن بارگذاری کنند.